Тарҷума пешакӣ аст. Номи манбаъҳо, номи муаллифон, формулаҳо ва маълумоти тарҷуманашудаи пайдоиш ба забони аслӣ мемонанд.

РОҲНАМОИ ТОҶИКИСТОН

Қитъаи дар ҳаракат

Террейнҳо, равзанаҳои қишри амиқ, бойгониҳои таҳшинӣ ва мероси минералии боэътимодро омӯзед.

Ҷойгиршавии тақрибӣ (тақрибан ±5 км) аз рӯи Харитаи геологӣ ва захираҳои минералии Тоҷикистон, 1:1 000 000 (В. И. Верхов, Ю. А. Дьяков, Н. Г. Власов; таҳти роҳбарии Азим Иброҳим); Снежное ва Абдукагор аз рӯи маълумоти нашршуда (GIA Gems & Gemology, 2015; Осорхонаи минералогии ба номи Ферсман). Танҳо барои омӯзиш, на нишондоди ҷойҳои ҷамъоварӣ.

ХАРИТАИ МИНТАҚАҲО

Минтақаҳои геологии Тоҷикистон

Ба рақам пахш кунед, то дар бораи минтақа хонед.

ПОМИР123456
Geology: Macrostrat (CC BY 4.0), Generalized Geology of the World (Natural Resources Canada) · patterns: FGDC

Харитаи тарҳии минтақавӣ · нишонҳо минтақаҳои васеи таҳқиқотро нишон медиҳанд, на даромадгоҳи конҳо ё координатҳои ҷамъоварӣ.

МИНТАҚАҲОИ ГЕОЛОГӢ

Камони палеозойӣ; таҳшинҳои кайнозойии ҳавза

Тоҷикистони Шимолӣ: Қурама

Қаторкӯҳи Қурама ва кӯҳҳои Муғултоғ ба камони вулқонии палеозойи Тиёншони Миёна тааллуқ доранд; дар ҷануб водии Фарғона ҷинсҳои қадимтарро зери таҳшинҳои ҷавон пинҳон мекунад.

Region-level geography
Ҷинсҳои дарбаргирандаи палеозойӣ бо минералшавии ҷавонтари ишқорӣ ва гидротермалӣ

Тиёншони Ҷанубӣ

Қаторкӯҳҳои Туркистон, Зарафшон, Ҳисор ва Олой камарбанди коллизионии палеозойи охирро ташкил медиҳанд; массивҳои ишқорӣ ва системаҳои гидротермалии он минералҳои ғайриодатан гуногун доранд.

Region-level geography
Табошир–замони ҳозира

Депрессияи Тоҷик

Бойгонии амиқи таҳшинӣ дар ғарби Помир, ки тағйири баҳрҳо, дарёҳо, фурӯравӣ ва густариши камарбанди кӯҳиро сабт мекунад.

Region-level geography
Перм–замони ҳозира

Помири Шимолӣ

Канори шимолии Помир таҳаввули ҳавзаҳои уқёнусии палеозой–мезозой ва баландшавии баъдии кайнозойиро дар назди ҳавзаҳои Олой ва Тоҷикистон сабт мекунад.

Region-level geography
Тағйирёбии қишри қадимтар дар палеоген–миосен

Помири Марказӣ

Силсилаи гунбазҳои метаморфӣ ҷинсҳоеро мекушояд, ки ҳангоми бархӯрд, гудозиш ва зуд ба сатҳ баромадан аз қишри миёна гузаштаанд.

Region-level geography
Протолитҳои токембрийӣ; магматизми табошир; метаморфизм ва болоомадани кайнозойӣ

Помири Ҷанубӣ

Дар ҷануби дарзи Рӯшон–Пшарт: пӯстаи кристаллии амиқ дар ҷанубу ғарб, ки дар гунбази азими Шоҳдара–Аличур бо ноҳияи таърихии лаъли Кӯҳи Лаъл ошкор шудааст, ва пӯшиши таҳшинии пермию юрӣ дар ҷанубу шарқ.

Region-level geography
Палеозой–замони ҳозира

Помир

Минтақаи баландкӯҳ дар пайванди воҳидҳои бузурги геологии Осиёи Марказӣ.

Region-level geography

ТАЪРИХИ АМИҚ

Помир чӣ гуна ташаккул ёфт

Пайвастшавии канори Осиё

Системаҳои камонӣ, уқёнусӣ ва аккресионӣ қисми зиёди заминаеро сохтанд, ки баъд ба Помир дохил шуд.

Далел

Пайвастшавии террейнҳо

Аккресияи ниҳоии террейнҳои Помири Марказӣ ва Ҷанубӣ қисмҳои асосии орогени то бархӯрдро пайваст.

Далел

Авҷи магматизми Помири Ҷанубӣ

Батолити бузурги табоширӣ, аз ҷумла авҷи шадид тақрибан 105 млн сол пеш, магматизми вобаста ба субдуксияро сабт мекунад.

Далел

Бархӯрд қишрро ғафс мекунад

Гунбазҳои гнейсии Помир фурӯравии пешраванда ва ғафсшавии қишрро ҳангоми наздикшавии Ҳиндустон ва Осиё сабт мекунанд.

Далел

Қишри амиқ боло меояд

Фурӯпошии гравитатсионӣ ва минтақаҳои лағжиши партофтӣ қишри гарми миёна ва поёниро дар гунбазҳои бузурги гнейсӣ ба сатҳ мебароранд.

Далел

Нишонаҳои баландшавии Помири Шимолӣ

Тағйири фатсияҳо, пайдоиши сиркон ва изотопҳо деформатсия ва баландшавии миосени миёна–дерро сабт мекунад.

Далел

Орогени фаъол

Геодезияи моҳворавӣ баландшавӣ, кӯтоҳшавӣ ва ҳаракати ғарбиро дар ҷойҳое чен мекунад, ки Помир ба ҳавзаи Тоҷикистон рӯйлағжиш дорад.

Далел